علائم بیماری پوکی استخوان! درمان پزشکی و خانگی پوکی استخوان

علائم بیماری پوکی استخوان! درمان پزشکی و خانگی پوکی استخوان

بیماری پوکی استخوان به کاهش میزان ماده ی استخوانی، نازک شدن استخوان ها و از دست رفتن استحکام لازم در اسکلت بدن انسان عارضه ی استئوپورز یا پوکی استخوان گفته می شود. در این مقاله ابتدا به بررسی نحوه تشخیص پوکی استخوان و سپس به درمان پوکی استخوان و روش های کاهش عوارض پوکی استخوان خواهیم پرداخت.

تشخیص پوکی استخوان

به دنبال ارزیابی کامل ، پزشک مبادرت به درخواست آزمایش اندازه گیری تراکم استخوان ( bone mineral density , BMD) می کند .

این آزمایش بهترین راه برای تعیین سلامتی استخوان است و می تواند وجود پوکی استخوان را تشخیص دهد، میزان احتمال شکستگی استخوان را تعیین کند و پاسخ فرد به درمان پوکی را مشخص نماید.

سایر آزمایش هایی که می توانند تراکم استخوان را به طور دقیق اندازه گیری کنند عبارتند از: سونوگرافی و CT اسکن کمی

برای انجام تراکم سنجی استخوان، فرد بر روی تخت دراز می کشد. برای اندازه گیری تراکم ستون مهره ها، بالش مربعی در زیر ران ها گذاشته می شود تا قسمت تحتانی ستون مهره ها به وضعیت مستقیم درآید.

یک میله ی نازک فلزی بر روی محل مورد آزمایش بالا و پایین می رود و بدون نیاز به درآوردن لباس و تزریق دارو ، تراکم سنجی را انجام می دهد.

اجسام فلزی نباید در هنگام انجام آزمایش همراه با بیمار باشند.

بیمار نباید حداقل از ۲۴ ساعت قبل از آزمایش، مکمل کلسیم مصرف کند و در روز آزمایش می تواند به طور معمول غذا بخورد.

در چه کسانی باید آزمایش تراکم سنجی استخوان انجام داد؟

  • توصیه می شود زنانی که استروژن مصرف می کنند تحت آزمایش تراکم استخوان قرار بگیرند.

همچنین در هر یک از موارد زیر انجام این آزمایش ضرورت دارد:

  • در سن بالای ۶۵ سال، بدون توجه به عوامل خطر پوکی استخوان
  • در سنین قبل از یائسگی و در صورت وجود حداقل یک عامل خطر پوکی استخوان (از جمله سابقه ی شکستگی یک استخوان)
  • وجود ناهنجاری مهره ای
  • مصرف داروهایی که می توانند موجب پوکی استخوان شوند (مانند پردنیزون)
  • ابتلا به دیابت نوع ۱، بیماری کبد، کلیه، تیروئید یا وجود سابقه ی پوکی استخوان
  • یائسگی زودرس

 

علائم بیماری پوکی استخوان

  • ایجاد شکستگی یا ترک خوردگی های مکرر در استخوان ها مخصوصاً استخوان لگن خاصره، مچ دست، پا و ستون  مهره ها
  • احساس درد در استخوان ها مخصوصا در هنگام فعالیت

 

عوامل ایجادکننده ی بیماری پوکی استخوان

  • روش زندگی کم تحرک
  • افزایش سن مخصوصا در بانوان
  • رژیم غذایی فاقد پروتئین و کلسیم مورد نیازبدن
  • عوامل ژنتیک و وجود سابقه ی خانوادگی برای ابتلا به این بیماری ها
  • اختلال هورمونی ناشی از یائسگی کاهش یا قطع ترشح استروژن
  • درمان پزشکی
  • عسکبرداری به روش سی تی اسکن
  • استفاده از روش اولتراسوند با سونوگرافی یا BUA
  • انجام آزمایش سنجش میزان تراکم استخوان یا دانزیتومتری استخوان

 

نکته :

۱) اسکن استخوان که اغلب در مورد ستون فقرات انجام میشود روش تشخیصی ساده و  سریعی است که بدون نیاز به پوشیدن لباس خاص، تزریق داروی مخصوص و حتی وارد شدن به تونل مخصوص سی تی اسکن ظرف مدت کوتاهی انجام می شود.

۲) روش اولتراسوند یا BUA غالبا در مورد استخوان پاشنه ی پا انجام می گیرد.

 

اقدامات درمانی شامل :

  • تسکین درد به وسیله ی داروهای مسکن (نظیر استامینوفن، کدئینه، دیکلوفناک، پیروکسیکام ، ایبوپروفن و …)
  • تسکین درد به روش طب سوزنی
  • تسکین درد به روش تحریک الکتریکی اعصاب از طریق پوست (TENS)
  • استفاده از کرست ها و محافظ های نگهدارنده ی ستون فقرات برای کاهش درد
  • تزریق روزانه ی هورمون کلسی تونین
  • فیزیوتراپی برای فعال نگه داشتن استخوان و کاهش درد آن منطقه
  • استفاده از مسکن های بسیار قوی تزریقی نظیر مورفین
  • بهره گیری از روش هیدروتراپی یا حرکت آرام در آب
  • تزریق هورمون استروژن در بانوان یائسه (به تجویز پزشک)

 

نکته :

۱) استفاده از کرست ها و محافظ های نگه دارنده ی ستون فقرات توسط برخی از پزشکان تایید نمی شود؛ زیرا به دلیل راکد و بی حرکت نگه داشتن استخوان، خود به خود باعث تحلیل رفتن بافت استخوانی آن ناحیه می شوند.

۲) عوارض جانبی هورمون کلسی تونین عبارتند از:

  • تهوع
  • برافروختگی و قرمز شدن صورت
  • اسهال
  • استفراغ

۳)مسکن های تزریقی قوی (نظیر مورفین) متاسفانه اثرات جانبی فراوانی در پی دارند که برخی از آنها عبارتند از:

  • خواب آلودگی
  • عدم تمرکز حواس
  • یبوست
  • افزایش میزان پوکی استخوان
  • استفاده از مکمل های دارویی (نظیر کلسیم و ویتامین D)
  • استفاده از داری دیدرونل به تجویز پزشک و با روش مخصوص آن
  • مصرف داروی فوساماکس به تجویز پزشک

 

نکته:

۱) عوارض داروی دیدرونل عبارتند از:

  • تهوع
  • اسهال
  • قرمز شدن پوست

 

۲)داروی دیدرونل باید در هنگام خالی بودن معده مصرف شود.

۳) مصرف ۱ لیوان آب در هر نوبت مصرف دارو ضروری می باشد.

۴) از مصرف دیدرونل همراه با شیر خودداری شود.

۵) گروه های زیر مجاز به مصرف داروی دیدرونل نمی باشند:

خانم های باردار

خانم هایی که در دوران شیردهی قرار دارند

افراد مبتلا به اختلالات کلیوی

۶)عوارض جانبی داروی فوساماکس عبارتند از:

اسهال دل درد

سوزش سر معده

سوء هاضمه

۷) گروه های زیر مجاز به مصرف داروی فوساماکس نیستند:

زنان حامله

مادران شیرده

بیماران کلیوی

مبتلایان به سوء هاضمه

 

پوکی استخوان

درمان خانگی بیماری پوکی استخوان

  • افزایش میزان تحرک در زندگی روزانه
  • انجام تمرینات ورزشی مناسب و زیر نظر پزشک
  • بهبود کیفیت غذای مصرفی و بالا بردن میزان کلسیم و ویتامین ها در برنامه ی غذایی روزانه
  • استفاده از کیسه ی آبگرم، پدهای گرم و کیسه ی حاوی قطعات یخ به منظور کاهش میزان درد
  • استفاده از صندلی راحت با بالشتک های محافظ کمر
  • استفاده از صندلی راحت با بالشتک های محافظ کمر
  • استفاده از تختخواب نسبتاً سفت
  • کسب عادات صحیح در نحوه ی نشستن و ایستادن

 

اقدامات پیشگیرانه بیماری پوکی استخوان

  • داشتن برنامه ی زندگی سرشار از تحرک
  • مصرف لبنیات، سبزیجات و میوه ها به مقدار زیاد
  • انجام تمرینات ورزشی به مدت ۲۰ دقیقه در هر روز

 

درمان پوکی استخوان

اگرچه هنوز درمان خاصی برای برطرف نمودن آثار سوء پوکی استخوان در دست نیست ولی می توان با روش های مختلف، سرعت از دست رفتن استخوان را به حداقل رساند.

درمان پوکی استخوان، از تسکین درد، بهبود حرکت و فعالیت، کمک به انطباق بیماربا آثار روانی اجتماعی بیماری و پیشگیری از کاهش بیشتر بافت استخوانی (و در نتیجه، کاهش خطر شکستگی استخوان) تشکیل می شود.

تمرینات ورزشی،تغییر در رژیم غذایی و جلوگیری از زمین خوردن و سقوط به بیماران کمک می کند تا بر بیماری خود کنترل داشته باشند.

در مواردی که درد در اثر شکستگی گردن استخوان ران یا مچ دست ایجاد شده است جراحی و مصرف کوتاه مدت مسکن موجب بهبود درد می شود.

بیشتر بخوانید
عوامل پوکی استخوان | ۱۶ علت پوکی استخوان

در شکستگی حاد ستون مهره ها، درد شدیدی ایجاد می شود و می توان به بیمار به مدت کوتاه در بستر استراحت داد و از مسکن های قوی مثل مورفین استفاده نمود.

در مواردی که امکان کنترل درد با مسکن های قوی وجود ندارد می توان به طور روزانه، هورمون کلسیتونین تزریق نمود.

این هورمون از غده ی تیروئید ترشح می شود و از خاصیت تسکین دهنده ی درد برخوردار است.

پس از کاهش شدت درد می توان از مسکن های ساده تر، مانند استامینوفن، استامینوفن کودئین، داروها درد و التهاب غیر استروییدی مانند ایبوپروفن،پیروکسیکام یا دیکلوفناک استفاده کرد.

استفاده از کمپرس سرد یا گرم موثر است.

در بعضی موارد از طب سوزنی و یا تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست (TENS) استفاده می شود.

برای این کار دستگاه کوچکی حاوی چند الکترود کوچک به کمربندی متصل می شود و بر روی محل درد قرار می گیرد و با ایجاد تحریک الکتریکی درد را کاهش می دهد.

فیزیوتراپی ملایم می تواند به کاهش درد و اسپاسم عضلات اطراف ستون مهره ها  در بیماران مبتلا به شکستگی مهره ها کمک کند. آب درمانی (هیدروتراپی) نیز به رفع گرفتگی عضلات کمک می کند.

درمان هورمونی مدت ها به عنوان اساس درمان پوکی استخوان تلقی می شد ولی به دلیل وجود نگرانی هایی درباره ی ایمنی آن و نیز به دلیل وجود سایر درمان ها، امروزه از این روش کمتر استفاده می شود.

کلسیتونین هورمونی طبیعی است که به وسیله ی سلول های C غده ی تیروئید و گاهی تیموس و پاراتیروئید ترشح می شود و غلظت کلسیم و فسفات پلاسما را کاهش می دهد و از جذب استخوان ممانعت می آورد و در واقع تنظیم کلسیم و متابولیسم استخوان نقش دارد.

در زنانی که حداقل ۵ سال از یائسگی آنها می گذرد ، کلسیتونین موجب آهسته شدن کاهش استخوان، افزایش تراکم استخوانی مهره و احتمالاً کاهش درد ناشی از شکستگی استخوان می شود.

کلسیتونین احتمال بروز شکستگی مهره ای و خطر شکستگی گردن استخوان ران را کاهش می دهد.

هورمون پاراتیروئید (PTH) نوعی اسید آمینه است که موجب تعادل درونی کلسیم می شود.

اگر چه افزایش مزمن این هورمون ( که در پرکاری پاراتیرویید روی می دهد) با کاهش بافت استخوانی (به ویژه استخوان قشری) همراه است، هورمون مزبور می تواند آثار آنابولیک (سازنده) نیز بر استخوان اعمال نماید.

استروییدهای آنابولیک (سازنده) با استروییدهای متداول مورد استفاده در بیماری های آلرژیک و التهابی تفاوت دارند و شبیه هورمون تستوسترون هستند.

این داروها عوارض جانبی زیادی دارند و ازاین رو کمتر برای درمان پوکی استخوان به کار می روند.

بیسفوسفونات ها (bisphosphonates) مشابه استروژن، از تجزیه ی استخوان ممانعت به عمل می آورند، توده ی استخوانی را حفظ می کنند و حتی تراکم استخوانی مهره داران را افزایش می دهند و احتمال شکستگی را کم می کنند.

بیسفوسفونات ها در پوکی استخوان تایید شده در زنان درمان خط اول به شمار می آیند. بیشترین بیسفوسفونات های مورد تجویز عبارتند از: سدیم آلندرونات (Fosamax) ، ریسدرونات (Actonel) و یا ایباندرونات (Boniva) و ایتدرونات (Didronel).

بیسفوسفونات ها به ویژه تر آقایان، بالغین جوان و افراد مبتلا به پوکی استخوان ناشی از مصرف کورتون موثر هستند و نیز به منظور پیشگیری از پوکی استخوان در افرادی که نیاز به درمان طولانی با کورتون دارند (مثلاً افراد مبتلا به آسم یا التهاب مفصلی) به کار می روند.

عوارض جانبی بیسفوسفونات ها که ممکن است شدید باشند عبارتند از: تهوع، درد شکم، اختلالات بینایی، زخم معده، خطر التهاب یا زخم مری به ویژه در صورت ابتلای قبلی به بیماری بازگشت اسید معده به مری.

پس از خوردن بیسفوسفونات بیمار باید حداقل به مدت ۳۰ دقیقه در وضعیت مستقیم و ایستاده قرار بگیرد و از خوردن و آشامیدن پرهیز نماید.

آلندرونات و رسیدرونات برای درمان پوکی استخوان در آقایان مورد تایید قرار گرفته اند.

اخیراً تاثیر داروی تیراپاراتاید (Forteo) در پوکی استخوان نشان داده شده است. این دارو، باقیمانده ی ۳۴-۱ نو ترکیب هورمون پاراتیرویید است و مانند هورمون مزبور ، اوستئوبلاست ها را تحریک می کند و فعالیت آنها را افزایش می دهد.

استرونسیوم رانلات دارویی خوراکی و متعلق به گروه «داروهای استخوانی با فعالیت دوگانه» ( dual action bone agents,DABAs) است و اثر آن به ویژه در پیشگیری از شکستگی مهره به اثبات رسیده است.

داروهای تعدیل کننده ی انتخابی گیرنده ی استروژن (selective estrogen receptor modulators,SERMs) به شکل انتخابی برگیرنده های استروژن سرتاسر بدن اثر می کنند.

بعضی از SERM ها، مانند رالوکسیفن (Evista) از طریق آهسته کردن جذب استخوان به وسیله ی اوستئوکلاست ها عمل می کنند و برخی دیگر، مانند فمارل (DT56a) موجب تحریک فعالیت اوستئوبلاست و در نتیجه، القای ساخت بافت استخوانی (شبیه اثر استروژن) می شوند.

مطالعات بسیار، نشان می دهند که دریافت کلسیم به مقدار ایده آل، موجب کاهش اتلاف استخوان می شود.

مقدار مصرف توصیه شده ی کلسیم در سنین مختلف در جدول زیر نشان داده شده است:

 

گروه سنی مقدار مصرف لازم کلسیم

(میلی گرم در روز)

بچه های کوچک (۱ تا ۳ سال) ۵۰۰
بچه های بزرگتر (۴ تا ۸ سال) ۸۰۰
نوجوانان و بزرگسالان جوان (۹ تا ۱۸ سال) ۱۳۰۰
مردان و زنان (۱۹ تا ۵۰ سال) ۱۰۰۰
مردان و زنان (۵۱ سال بالا) ۱۲۰۰

منبع ارجح کلسیم، لبنیات و سایر مواد غذایی هستند ولی ممکن است بسیاری از بیماران به مکمل کلسیم نیاز داشته باشند.

منابع غذایی کلسیم عبارتند از :

  • شیر،
  • ماست،
  • بستنی،
  • پنیر،
  • غذاهای غنی شده (مانند بعضی از غلات، شیرینی وافل)،
  • سبزیجات دارای برگ سبز تیره ،
  • اسفناج،
  • نان،
  • آب پرتقال و بعضی از آب میوه های دیگر
  • بیسکوییت

بعضی از این غذاهای غنی شده به اندازه ی شیر، حاوی کلسیم هستند.

چنان چه استفاده از مکمل کلسیم ضروری باشد باید در هر وعده با دوز ۶۰۰ میلی گرم (یا کمتر) مصرف شود زیرا جذب کلسیم در دوزهای بالاتر کاهش پیدا می کند.

معمولاً کلسیم به تنهایی برای درمان پوکی استخوان به کار نمی رود و اغلب همراه با سایر درمان ها مصرف می شود نیم لیتر شیر حاوی ۷۵۰ میلی گرم کلسیم است که چنان چه همراه با این مقدار ، از سایر لبنیات یا غذاهای حاوی کلسیم استفاده شود نیازی به خوردن قرص های کلسیم نیست.

در مطالعات کنترل شده ی متعدد اثر کلسیم به اضافه ی ویتامین D در کاهش شکستگی های بالینی از جمله شکستگی گردن استخوان ران مورد تایید قرار گرفته است (حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش خطر شکستگی اعلام شده است).

بنابراین دریافت میزان کافی کلسیم و ویتامین D در بیماران مبتلا به پوکی استخوان اعم از اینکه درمان دارویی اضافی دریافت نمایند یا نه ضرورت دارد.

ویتامین D در پوست، تحت تاثیر گرما و نور فرابنفش ساخته می شود.

در تعداد زیادی از افراد، مقدار ویتامین D دریافتی به حد کافی نمی رسد و در نتیجه، میزان ۲۵(OH)D سرم آنها به طور دایم در حد کافی (بیش از ۷۵ میکرومول در لیتر یا بیش از ۳۰ نانو گرم در میلی لیتر) نیست.

دریافت روزانه ۲۰۰ واحد بین المللی در بزرگسالان زیر ۵۰ سال و ۴۰۰ واحد بین المللی در افراد ۵۰ تا ۷۰ سال و ۶۰۰ واحد بین المللی  در افراد بالای ۷۰ توصیه می شود. معمولاً قرص های  مولتی ویتامین حاوی ۴۰۰ واحد بین المللی ویتامین D هستند و بسیاری از مکمل های کلسیم، ویتامین D هم دارند.

ورزش در افراد جوان این احتمال را که بتوانند حداکثر توده ی استخوانی تعیین شده از طریق ژنتیکی را کسب نمایند افزایش می دهد.

بررسی های به عمل آمده در زنان یائسه نشان می دهند که ورزش هایی که با تحمل وزن همراه هستند موجب  پیشگیری از کاهش توده ی استخوانی می شوند ولی به نظر نمی رسد باعث افزایش آن شوند. این اثر مفید با قطع ورزش از بین می رود. چنان ورزش به طور مداوم  ادامه یابد بر توده ی استخوانی تاثیر مثبت  خواهد داشت.

ورزش همچنین بر عملکرد عصبی عضلانی تاثیر دارد و موجب بهبود هماهنگی ، تعادل و قدرت بدن، و در نتیجه کاهش خطر زمین خوردن می شود. تنظیم برنامه ی پیاده روی ، اقدام مناسبی برای شروع به شمار می آید. سایر ورزش ها مانند رقص، ورزش های راکتی  و استفاده از وسایل ژیمناستیک نیز توصیه می شوند.

حتی زنانی که نمی توانند از پیاده روی استفاده کنند می توانند به شنا کردن یا ورزش های آبی بپردازند. البته این ورزش ها اثر چندانی بر استخوان ندارند ولی به دلیل تقویت عضلانی به بیمار کمک می کنند

استفاده از بالشتک ها (پدها) محافظی که به قسمت خارجی ران ها بسته می شوند می تواند از شکستگی گردن  استخوان ران در افراد مسنی که در آسایشگاه های سالمندان به سر می برند جلوگیری کند. این بالشتک ها از برخورد اتفاقی قسمت های خارجی ران و لگن به موانع جلوگیری به عمل می آورند. امروزه به دلیل مشکل بودن استفاده از محافظ های ران ار وسایل جدیدی برای این کار استفاده می شود.

برای پیشگیر از پوکی استخوان باید از تغییر نحوه ی زندگی و مصرف دارو استفاده کرد.

ورزش در دوران نوجوانی برای پیشگیری از بروز پوکی استخوان اهمیت بسیار دارد.

ورزش و تغذیه ی مناسب در بقیه ی عمر، تحلیل رفتن ایتخوان را به تاخیر می اندازد.

پریدن، پیاده روی و بالا رفتن از پله ها، سه بار در هفته به میزان ۷۰ تا ۹۰ درصد حداکثر تلاش ، همراه با مصرف روزانه ۱۵۰۰ میلی گرم کلسیم، تراکم استخوان مهره های کمری را طی مدت ۹ ماه، ۵% افزایش می دهد.

افرادی که کاهش توده ی استخوانی یا پوکی استخوان در آنها تشخیص داده شد است باید برای تعیین برنامه ی  ورزشی به منظور پیشگیری از شکستگی استخوان با پزشک مشورت نمایند.

تغذیه ی صحیح، باید حاوی کلسیم و ویتامین D کافی باشد. بیمارانی که در خطر استخوان قرار دارند (مثلاً افراد تحت درمان با کورتون) معمولاً باید از مکمل های ویتامین D و کلسیم غالباً از بیسفوسفونات ها استفاده کنند.

بیسفوسفونات ها را علاوه بر درمان پوکی استخوان می توان به منظور پیشگیری از موارد بسیار پرخطر این اختلال مورد استفاده قرار داد. داروی دیگری که برای پیشگیری از پوکی استخوان توصیه می شود، رالوکسیفن (Evista) نام دارد که نوعی داروی تعدیل کننده ی انتخابی گیرنده ی استروژن (SERM) است.

استروژن درمانی، روش مناسبی برای پیشگیری از پوکی استخوان است ولی تنها در موارد ضرورت واقعی باید تجویز شود.

تجویز تستوسترون در مردان مبتلا به کم کاری غدد جنسی، موجب بهبود کمیت و کیفیت بافت استخوانی می شود.

اگرچه بسیاری از افراد مقدار کافی ویتامین D را از طریق نور آفتاب به دست می آورند، این موضوع در افرادی که در نقاط مرتفع تر زندگی می کنند ، افراد خانه نشین یا افرادی که به طور منظم از کرم لوسیون ضد آفتاب استفاده می کنند صادق نیست.

با آنکه ویتامین D در ماهی های چرب (مثل تون و ساردین ها) و زرده ی تخم مرغ یافت می شود چنان چه هر روز از این مواد استفاده نمی کنید مکمل های کلسیم همراه با ویتامین، جایگزین مناسبی به شمار می آیند.

کلسیم همچنین در مغز بادام، کلم بروکلی، کلم پیچ تخته شده، کنسرو ماهی آزاد با استخوان ، فرآورده های جو و سویا، مانند پنیر سویا به وفور یافت می شود.

استروژن گیاهی موجود در سویا به حفظ تراکم استخوان و کاهش خطر شکستگی کمک می کند.

عدم استعمال دخانیات و ننوشیدن الکل به طور شایع برای پیشگیری از بروز پوکی استخوان توصیه می شوند.

پیشگیری از زمین خوردن، موضوع ویژه ای در افراد مبتلا به پوکی استخوان به شمار می رود.

افتادن بر روی زمین می تواند احتمال شکستگی استخوان ران، مچ دست،مهره ها یا سایر استخوان ها را افزایش دهد. ممکن است افراد مسن به دلیل اختلال بینایی و / با تعادل، بیماری های مزمن موثر بر عملکرد ذهنی و جسمی و مصرف بعضی داروها (مثل داروهای مسکن و ضدافسردگی) به زمین بیفتند و یا از بلندی سقوط کنند.

در اینجا به تعدادی از موارد که به پیشگیری از زمین خوردن کمک می کنند اشاره می شود:

۱- خارج از خانه

  • استفاده از عصا یا واکر
  • استفاده از کفش های دارای کف لاستیکی
  • راه رفتن بر روی چمن یا علف در هنگام لغزنده بودن پیاده روها
  • به همراه داشتن مقداری نمک یا کاه در فصل زمستان برای ریختن بر روی پیاده روهای لغزنده
  • رعایت احتیاط در هنگام راه رفتن بر روی سطوح لغزنده و خیس

۲- در داخل خانه

  • جلوگیری از شلوغی اتاق ها و به ویژه کف آنها
  • صاف ولی غیرلغزنده نگه داشتن کف اتاق ها
  • پوشیدن دایمی کفش پاشنه کوتاه
  • نپوشیدن جوراب ساق کوتاه یا ساق بلند و یا دمپایی در هنگام راه رفتن
  • ثابت کردن فرش یا قالیچه های لغزنده و متحرک
  • برقرار کردن نور کافی در مسیر پلکان و قرار دادن نرده ی محافظ و دو طرف آن
  • نصب دستگیره بر روی دیوارهای حمام، نزدیک وان، دوش و توالت
  • چسباندن کف پوش لاستیکی بر روی زمین حمام و داخل وان
  • قرار دادن چراغ دستی دارای باتری سالم در کنار بستر
  • استفاده از تلفن بی سیم به منظور پیشگیری از دویدن یا رفتن با عجله به سمت تلفن در زمان تاریک بودن اتاق یا در هنگام بیدا شدن از خواب به دلیل زنگ زدن تلفن.
چند امتیاز می دهید؟
[تعداد: 0 میانگین: 0]
نظرتان را بنویسید
دیدگاه
نام
ایمیل

1 + 17 =